Ktoś może zapytać, po co wpływać na wartości u dzieci i młodzieży? Żyjemy w wolnym kraju, każdy ma prawo do własnej opinii. W zasadzie tak, ale jednocześnie jesteśmy odpowiedzialni za wychowanie naszych dzieci. Jeśli nie są one jeszcze dorosłe, ich mózg nie jest do końca ukształtowany. Staramy się wpływać na wartości u dzieci, kiedy kolidują one z naszymi zasadami. Z tego powodu wychowanie, jakie pragniemy im dać, odbiega od kursu, który sobie wyznaczyliśmy. Rozbieżność zasad i wartości w rodzinie jest odpowiedzialna za dużą część skomplikowanych konfliktów (głównie z młodzieżą). Jak temu zapobiec? Zaraz Wam wyjaśnię.

Pojawianie się konfliktów

Z czego wynikają konflikty w rodzinie? Najczęściej pojawiają się one, gdy jedna ze stron (dziecko albo rodzic) nie chce czegoś zrobić, czego druga strona od niego oczekuje. Albo robi coś, czego nie chce ona, żeby robiła. Czyjeś zachowanie lub jego brak z jakiegoś powodu nie odpowiada drugiej osobie. Jeśli jest to jedynie kwestia nieprzyjemnych dla kogoś skutków zachowania, na ogół w prosty sposób można ich uniknąć. Konflikt rozwiązujemy wtedy poprzez przedstawienie swoich punktów widzenia i problemów, jakie mogą z nich wynikać. Następnie wspólnie szukamy rozwiązania. Jest to najprostsza metoda, która powinna sprawdzić się w większości sytuacji, jeśli każdy wykaże się dobrą wolą. Można to zrobić podczas spotkania rodzinnego. Kiedy dziecko zdaje sobie sprawę z tego, że jego zachowanie ma negatywny wpływ na rodziców, jest ono ogół bardziej skłonne, żeby je zmienić. Postrzega bowiem powód, dla którego rodzice je o to proszą. Może chodzić o ściszenie muzyki, czy o przestanie rozrzucania swoich rzeczy po mieszkaniu. Albo w drugą stronę: o zrobienie czegoś, co sprawi, że negatywne dla rodzica skutki znikną: na przykład sprzątnięcie pokoju.

wpływać na wartości u dzieci

Kolizja wartości

Ale czasem sytuacja okazuje się bardziej skomplikowana. W grę wchodzą bowiem wyznawane przez nas i przez dzieci wartości, które okazują się rozbieżne. Co wtedy? W jaki sposób wypływać na wartości u dzieci? Jak je zmienić? No właśnie… 

Każdy ma prawo do własnych wartości, wierzeń czy upodobań. Czasami jednak wybory dzieci nie odpowiadają przekonaniom rodzicom. Mimo nacisków dzieci nie chcą ich zmienić, bo według nich nie podlegają one negocjacji, gdyż stanowią część ich tożsamości. Coś, w co wierzą i z czym się identyfikują. Jest to szczególnie obecne u nastolatków. Pojawiają się nowe grupy przyjaciół z bardzo silnymi wpływami. Towarzyszy temu różne zachowania społeczne: palenie papierosów, spożywanie alkoholu, specyficzny ubiór… Ale mogą to być także poglądy polityczne i społeczne, religia…

Co robić? I kiedy?

Jest to dość trudna sytuacja, bo podobnie jak dorosły, dziecko (młody człowiek?) nie zmieni swoich wartości tylko dlatego, że ktoś tego od niego wymaga. A nawet wprost przeciwnie, biorąc pod uwagę wiek, w którym takie konflikty najczęściej mają miejsce. Najlepiej jest więc pracować nad tym wcześniej, bo łatwiej zapobiegać, niż leczyć. Dlatego w ramach zapobiegania: przekazujmy dzieciom własne wartości, doświadczenia i wiedzę, żyjąc zgodnie z nimi i dając pozytywny przykład. Utrzymywanie dobrej relacji z dziećmi opartej na zaufaniu i wzajemnym szacunku sprawia, że dziecko jest skłonne naśladować rodzica, którego kocha i szanuje.

wpływać na wartości u dzieci

A jeśli kolizja wartości następuje?

Warto spróbować uświadomić dziecku, że dane zachowanie (dyktowane wyznawanymi przez nie wartościami) ma negatywny wpływ na jego własne życie. Na przykładzie kogoś innego i jego historii, żeby dziecko (czy młody człowiek) nabrało dystansu do przedstawianej sytuacji. Nie mówmy „ty”: „ty zrobisz, ty nie będziesz mógł”, gdyż taka forma wzmacnia poczucie, że jest się oskarżanym przez drugą osobę. Nie zachęca ona do refleksji, ani do krytycznego spojrzenia na sytuację, ale sprawia, że zamyka się w sobie i dyskusja nie jest możliwa. Pozostańmy otwarci na dialog, bez oceniania, aktywnie słuchajmy, nie krytykujmy, po prostu bądźmy. Żeby dziecko wiedziało, że zawsze może na nas liczyć. Jeśli nie z nami, to może z inną postronną osobą będzie miało ochotę porozmawiać? Z którą nie łączą je tak silne więzy emocjonalne jak z rodzicami, a z czyim zdaniem liczy się? Umożliwmy mu takie kontakty. A w razie potrzeby, nie wahajmy się i poprośmy o radę specjalistę. To żaden wstyd, wprost przeciwnie. To jedynie potwierdza naszą troskę o dobro dziecka i krytyczne spojrzenie na własne możliwości.

Warto wpływać na wartości u dzieci

Łatwiej zaradzać niż leczyć. Wpływać na wartości u dzieci, kiedy jeszcze są małe i podatne na nasze odziaływanie jako autorytetu. Nie ma to jak przykład osób, które są dla nas ważne. Dziecko nie zawsze słucha, ale nieustannie nas obserwuje i naśladuje. Chcemy, żeby pomagało innym? Pomagajmy! Żeby broniło słabszych? Brońmy tych, którzy tego potrzebują. Bez sztuczności, pokazu, ani nienaturalnego tłumaczenia. Wyjaśniajmy dziecku, kiedy pyta. Zadawajmy pytania, kiedy reaguje. Na tym polega wychowanie. Ta wspaniała przygoda, na którą się zdecydowaliśmy 🙂 .

Źródło : Dr Thomas Gordon « Teaching children self-discipline at home and at school»

Czy zdarzyło się Wam znaleźć w sytuacji, kiedy wartości Waszych dzieci nie odpowiadały wyznawanym przez Was zasadom? Jak poradziliście sobie w takiej sytuacji? Podzielcie się z nami Waszym doświadczeniem w tej dziedzinie 🙂 .